Włosy twe: bursztyn, jedwab, ogień i oliwa,
Jesienny niebywały przepych października,
W zasobnych miodnych ulach praca pszczół szczęśliwa,
Złote szaleństwo wina dla ust biesiadnika.
Leopold Staff
– „Twe złote włosy”- fragment

Włosy – podstawowe fakty
Widoczna część włosa zbudowana jest ze zrogowaciałych, martwych komórek, w których nie zachodzą już żadne procesy biologiczne. Włos nie jest ukrwiony ani unerwiony. Nie można włosów odżywiać ani ożywiać. Do powierzchni włosów łatwo przyklejają się różne drobiny, np. wody, kurzu, bakterii a także cząsteczek zapachowych. Właściwość tą szeroko wykorzystuje się w kosmetologii, barwiąc włosy, nabłyszczając, pogrubiając czy zwiększając ich gęstość.
Niewidoczna część włosa umieszczona jest w „kieszonce” skórnej zwanej mieszkiem włosowym. Tak jak kolor i grubość włosów, tak ilość mieszków włosowych jest u każdego z nas inna i zapisana w genach. Przeciętnie na głowie znajduje się ok. 100-120 tys. mieszków.
Wszystkie mieszki włosowe posiadamy już w chwili narodzin. Ich ilość nie zwiększa się w czasie naszego życia, może się tylko zmniejszać.
Dolna część włosa w mieszku zwana jest macierzą i tylko tam komórki włosa są żywe, dzieląc się bardzo intensywnie i wypychając stare komórki ku górze, które szybko obumierają. Tak intensywnie rozmnażające się komórki są bardzo wrażliwe na nieprawidłowe odżywianie, wszelkiego typu zatrucia, choroby, szereg leków, palenie papierosów. Stąd jakość włosów zależy w znacznym stopniu od stylu naszego życia.
Włosy rosną z prędkością ok. 1 cm na miesiąc. Pojedynczy włos nie rośnie przez całe nasze życie, dlatego nie można sobie „wyhodować”, np. 2-metrowych włosów. Średnio włos żyje 3-6 lat, zwykle u kobiet dłużej, następnie wypada i na jego miejscu wyrasta z mieszka nowy. Długość życia włosa jest u każdego z nas inna, stąd i maksymalna długość włosów, jaką możemy mieć na głowie też jest różna (średnio ok.70 cm). Dziennie tracimy ok.100-150 włosów. Jeśli wypada ich więcej to mamy do czynienia z postępującym łysieniem.

Typy łysienia
Nadmierne wypadanie włosów można podzielić na dwie kategorie, odwracalne, tj. takie, gdzie mieszki pozostają normalne a zaburzony jest cykl wzrostu włosów i nieodwracalne, gdzie dochodzi do uszkodzenia mieszków włosowych.
Łysienie męskie zwane androgenowym, jest najczęstszą przyczyną utraty włosów tak u mężczyzn, jak i u kobiet. Mieszki włosowe są „atakowane” przez androgeny, czyli męskie hormony, co prowadzi do ich miniaturyzacji i wytwarzania przez nie coraz cieńszego i krótszego włosa, aż do jego zupełnego zaniku. U kobiet, w przeciwieństwie do mężczyzn, wypadanie włosów przebiega łagodniej i dotyczy całej głowy, chociaż w większym stopniu nad czołem i na jej szczycie. Po okresie menopauzy ochronny wpływ hormonów żeńskich zmniejsza się i łysienie postępuje szybciej. Nie obserwuje się podwyższonego stężenia hormonów męskich, jeżeli kobieta normalnie miesiączkuje (miesiączkowała), rodziła dzieci i brak jest zewnętrznych objawów, takich jak nadmierne owłosienie innych partii ciała, silny, nawracający trądzik czy widoczne niektóre drugorzędne męskie cechy płciowe. W takich przypadkach wskazane jest zbadanie poziomu męskich hormonów. Lekarz może także zlecić dodatkowe badania wykluczające takie choroby, jak zespół jajników policystycznych, schorzenia tarczycy, kiłę, toczeń rumieniowaty czy niedobory żywieniowe.
Leczenie u mężczyzn polega na stosowaniu zewnętrznie minoksydylu lub/i doustnie związków hamujących syntezę DHT (finasteryd, dutasteryd). U kobiet podstawowym lekiem jest minoksydyl, rzadziej niż dawniej stosuje się kuracje hormonalne.
Telogen effluvium – pod tym tajemniczym terminem kryje się przejściowe, zwiększone wypadanie włosów. Ma ono ścisły związek z cyklem rozwojowym włosa. Zaburzenie tego cyklu powoduje, że więcej włosów niż normalnie wchodzi w końcową fazę, zwaną telogenową i wypada. Następuje przerzedzenie włosów na głowie, czasami znaczne. Tego typu wypadanie włosów tylko wyjątkowo prowadzi do trwałego wyłysienia. Zazwyczaj po ok. 1 roku następuje powrót do normalnej gęstości fryzury. Czynnikami powodującymi zaburzenie cyklu włosa są np.: silny stres psychiczny, ciąża i poród, poważna operacja, wysoka gorączka, infekcje, drastyczna dieta z szybkim spadkiem wagi ciała, niedoczynność tarczycy oraz inne zaburzenia związane z gospodarką hormonalną, zatrucia metalami ciężkimi (np. ołów, rtęć), stosowanie niektórych leków (przeciwnowotworowe, antykonwulsyjne, heparyna, witamina A). Wypadanie włosów zaczyna się po 2-4 miesiącach od zadziałania czynnika stresowego. W większości przypadków tego typu wypadania włosów specjalnie się nie leczy. Zwykle kuracja sprowadza się do usunięcia lub złagodzenia czynnika stresogennego. Czasem stosowana jest kuracja minoksydylem.

Inne postacie łysienia
Łysienie plackowate – cechą charakterystyczną są owalne miejsca całkowicie pozbawione włosów. Włosy zwykle po jakimś czasie odrastają, a nowe placki tworzą się w innych miejscach. Za przyczynę uważa się nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego uwarunkowane genetycznie. Leczenie bywa trudne i długotrwałe.
Łysienie bliznowaciejące – występuje w trakcie przebiegu chorób zapalnych skóry prowadzących do zniszczenia mieszków włosa i skóry oraz tworzenia blizn.